Normy i przepisy oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego – przepisy

Z poniższego artykułu dowiesz się, wszystkiego na temat norm i rozporządzeń dotyczących norm i przepisów oświetlenia awaryjnego, a także kiedy i w jaki sposób przeprowadzać pomiary systemu oświetlenia zapasowego. Instalacje oświetlenia awaryjnego i zapasowego pełnią bardzo ważną rolę w systemach bezpiecznej eksploatacji budynków. Odpowiadają między innymi za:

  • bezpieczne i szybkie opuszczenie budynku w sytuacji awaryjnej, wskazując dokładną drogę do ewakuacji,
  • zminimalizowanie prawdopodobieństwa wywołania paniki w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia,
  • szybkie i bezproblemowe dotarcie do sprzętu ratowniczego, bezpieczeństwa i przeciwpożarowego,
  • możliwość ukończenia prac w miejscach zagrożenia lub gdy dana praca nie może być od razu zakończona.

Oświetlenie awaryjne musi działać całodobowo i spełniać szereg ściśle określonych norm. Ich stan techniczny powinien być nienaganny i kontrolowany przy pomocy odpowiednich narzędzi. Nie bez powodu zatem znaleźć można mnóstwo ustaw i rozporządzeń opisujących jak powinien wyglądać projekt takiego systemu i w jaki sposób działać.

Ustawy i rozporządzenia dotyczące oświetlenia awaryjnego

Samych ustaw i rozporządzeń dotyczących stricte oświetlenia awaryjnego nie ma zbyt wiele. Można za to bez problemu znaleźć mnóstwo rozporządzeń opisujących zasady ochrony przeciwpożarowej w budynkach, warunków technicznych oświetlenia w budynkach użytku publicznego czy wymagań dla kabli elektroenergetycznych oświetlenia. Zajmując się projektowaniem lub instalowaniem oświetlenia awaryjnego, warto znać podstawowe ustawy, dzięki którym będziesz w stanie tworzyć tego typu systemy wolne od jakichkolwiek niezgodności z prawem.

Poniżej znajdziesz kilka ustaw i rozporządzeń, które opisują, w jaki sposób powinny być projektowane, instalowane i kontrolowane systemy oświetlenia ewakuacyjnego i awaryjnego.

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej.

W ustawie można znaleźć zapisy dotyczące m.in.:

  • zapobiegania pożarowi, klęsce żywiołowej lub innemu miejscowemu zagrożeniu,
  • organizacji ochrony przeciwpożarowej,
  • działań ratowniczych podczas awarii lub sytuacji zagrożenia,
  • uprawnień strażaków i członków ochotniczej straży pożarnej
  • świadczeń rzeczowych i finansowych

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki morskiej z dnia 30 maja 2000 roku.

W rozporządzeniu zostały zawarte informacje dotyczące wymagań dla kabli elektroenergetycznych i oświetlenia awaryjnego oraz zasady wykonywania tego typu instalacji w tunelach.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 roku.

Określa wykaz wyrobów zezwolonych do stosowania wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego dopuszczenia. Określa również zasady wydawania dopuszczeń.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 roku.

W tym rozporządzeniu zawarte zostały informacje dotyczące warunków zasilania budynków oraz wymagania wyposażenia budynków użyteczności publicznej w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne po zaniknięciu oświetlenia podstawowego. Określone zostały tu również pomieszczenia wymagające oświetlenia awaryjnego oraz zasady oświetlania dróg ewakuacji i wymóg podświetlania znaków ewakuacji.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 roku.

Zmieniło ono wykaz wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego oraz ochrony zdrowia, życia i mienia, a także zasady wydawania dopuszczeń tych wyrobów do użytkowania. Określone zostały m.in. wymogi znaków bezpieczeństwa i opraw oświetlenia awaryjnego.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku.

Rozporządzenie włączyło instalacje oświetlenia ewakuacyjnego do grupy urządzeń przeciwpożarowych. Dodatkowo ustanowiło nakaz wykonywania ich zgodnie z projektem przeciwpożarowym. Oznacza to, że odpowiednie urządzenia mogą być dopuszczone do eksploatacji wyłącznie po przeprowadzeniu odpowiednich prób i badań.

Normy dotyczące oświetlenia ewakuacyjnego

Polski Komitet Normalizacyjny od 2013 roku wprowadza nowe zasady numeracji Polskich Norm (PN). Nowy numer zawiera rok oraz miesiąc publikowanej formy.

Poniżej znajdziesz listę Polskich Norm dopasowanych do wymagań Unii Europejskiej dotyczących oświetlenie awaryjnego i ewakuacyjnego.

PN-EN 1838:2013-11 – Oświetlenie awaryjne.

W tej normie zawarto wymagania systemów oświetlenia awaryjnego i oświetlenia zapasowego instalowanych w budynkach lub lokalach, gdzie te systemy są wymagane. W szczególności skupiono się na budynkach publicznych oraz miejscach pracy.

PN-EN 50172:2005 – Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.

W normie podano postanowienia dotyczące oświetlenia dróg ewakuacyjnych oraz znaków bezpieczeństwa. Określono również minimalne wymagania i parametry tego typu oświetlenia w zależności od wielkości, typu i przeznaczenia budynku. Postanowienia te odnoszą się do awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego w budynkach otwartych oraz miejscach pracy.

PN-EN 50171:2007 – Centralne układy zasilania.

Dotyczy systemów dołączonych na stałe do zasilaczy o napięciu nieprzekraczającym 1000 V i w takich, w których stosuje się akumulatory jako zapasowe źródło energii. Określone zostały podstawowe wymagania dotyczące bezpieczeństwa zasilaczy awaryjnych.

PN-EN 62034:2012 – Systemy automatycznego testowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego zasilanego z akumulatorów.

Podano tu podstawowe wymagania techniczne i określające bezpieczne korzystanie z wyrobów i podzespołów występujących w systemach samoczynnego testowania oświetlenia zapasowego i awaryjnego nieprzekraczającym 1000 V. Podano również wymagane funkcjonalności kompletnego zestawu do samoczynnego testowania układu systemu awaryjnego oświetlenia.

PN-EN 60598-1:2011 – Oprawy oświetleniowe — Część 1: Wymagania ogólne i badania.

W pierwszej części tej Normy Międzynarodowej określono wymagania dotyczące opraw oświetleniowych do elektrycznych źródeł światła, które mogą pracować przy napięciu zasilającym nieprzekraczającym 1000 V. Obejmują one między innymi: klasyfikację, konstrukcję mechaniczną i elektryczną oraz cechowanie opraw.

PN-EN 60598-1:2011 – Oprawy oświetleniowe — Część 2: Wymagania szczegółowe — Oprawy oświetleniowe do oświetlenia awaryjnego.

Ustalono tu wymagania dotyczące opraw oświetleniowych do oświetlenia zapasowego i awaryjnego. Znaleźć można 21 terminów opisujących parametry: żarówek z żarnikiem wolframowym, świetlówek, lamp LED i innych lamp wyładowczych do zasilania z awaryjnego źródła nieprzekraczającego 1000 V.

PN-EN ISO 7010:2012 – Symbole graficzne — Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa. Zarejestrowane znaki bezpieczeństwa.

Zawiera kształt i barwę każdego ze znaków bezpieczeństwa zaprojektowanych zgodnie z normą PN-EN ISO 3864-1 oraz projekty symboli, stworzonych zgodnie z PN ISO 3864-3. Dotyczy wszystkich lokalizacji, gdzie droga ewakuacji powinna zostać stworzona, bez uwzględnienia transportu kolejowego, drogowego, rzecznego, morskiego i powietrznego.

PN-N-01256-5:1998 – Znaki bezpieczeństwa — Zasady umieszczania znaków bezpieczeństwa na drogach ewakuacyjnych i drogach pożarowych.

W normie zawarto zasady umieszczania znaków bezpieczeństwa na drogach pożarowych i ewakuacyjnych. Podano również przykłady oznakowania dróg ewakuacyjnych.

PN-IEC 60364-4-482:1999 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych — Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa — Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych — Ochrona przeciwpożarowa.

Podano wymagania uzupełniające dotyczące ewakuacji w przypadku powstania zagrożenia oraz rodzaju magazynowanych materiałów.

PN-HD 60364-5-52:2011 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie.

Przedstawiono dokładne typy przewodów elektroenergetycznych, dobór rodzaju i sposób wykonania w zależności od budynku, wpływów zewnętrznych, obciążalności przewodów i sposobu wykonania ze względu na możliwość wywołania pożaru.

PN-HD 60364-5-56:2013 – Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 5-56: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Instalacje bezpieczeństwa.

W normie zawarto informacje dotyczące źródeł zasilania i obwodów instalacji bezpieczeństwa. Określono również szczególne wymagania dotyczące instalacji awaryjnej i bezpieczeństwa posiadających własne źródła zasilania.

Oprócz wyżej wymienionych norm można znaleźć sporo innych niezwiązanych bezpośrednio z projektowaniem oświetlenia ewakuacyjnego i awaryjnego.

oświetlenie ewakuacyjne

Wymagania dotyczące badań oświetlenia awaryjnego

Pomiary oświetlenia ewakuacyjnego i awaryjnego należy wykonywać w miejscach oznaczonych jako droga ewakuacyjna. Według normy PN-EN 1838 wszystkie drogi ewakuacyjne powinny być oświetlone na całej długości światłem o natężeniu wynoszącym min. 1 lx.

Wybierając punkty pomiarowe, należy przyjąć minimalne odległości pomiędzy nimi wynoszące 1-2 m, a także stosować zasadę — więcej pomiarów = dokładniejszy pomiar.

W przypadku korytarzy o szerokości do 2 m należy badać natężenie oświetlenia w środkowym pasie, który stanowi przynajmniej połowę szerokości korytarza. Gdy zaś korytarz ewakuacyjny jest szerszy niż 2 m, można podzielić go na kilka dróg. Stosunek maksymalnego na minimalnego natężenia oświetlenia nie powinien być mniejszy niż 40 : 1.

Strefy otwarte, czyli pomieszczenia lub korytarze o znacznie większej szerokości powinny być również oświetlone w odpowiedni sposób. Średnie natężenie oświetlenia w strefach otwartych nie powinno być mniejsze niż 0,5 lx, a stosunek maksymalnego do minimalnego natężenia, podobnie jak w przypadku korytarzy nie powinien być większy niż 40 : 1.

W strefach wysokiego ryzyka, minimalne natężenie oświetlenia nie powinno być mniejsze niż 10% eksploatacyjnego natężenia, a także wynosić przynajmniej 15 lx. Są to warunki niezbędne do ukończenia przez pracowników wykonywanych czynności.

Wszystkie badania należy wykonywać zawsze na wysokości podłogi lub schodów.

Jednym z urządzeń spełniających wymagania do wszystkich typów pomieszczeń jest Starlet Quad. Oprawę oświetlenia wyróżnia prosta konstrukcja i możliwość dopasowania strumienia świetlnego w zależności do miejsca zastosowania. Nie musisz zaopatrywać się już w wiele rodzajów oświetlenia, wystarczy jedna oprawa awaryjna, którą możesz stosować wszędzie.

Sprawdź nasze pozostałe artykuły na temat oświetlenia awaryjnego

Kiedy wykonywać pomiary oświetlenia awaryjnego?

Według Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku dotyczącego ochrony przeciwpożarowej budynków, oświetlenie awaryjne należy do urządzeń przeciwpożarowych, co oznacza, że badanie stanu technicznego urządzeń należy wykonywać nie rzadziej niż raz w roku.

Należy również pamiętać, że pomiary oświetlenia awaryjnego należy wykonywać odpowiedniej klasy luksomierzem, ponieważ w tym wypadku mamy do czynienia z niewielkimi wartościami natężenia światła. Miernik musi być dostosowany do tych warunków i posiadać aktualne świadectwo wzorcowania potwierdzające sprawność urządzenia.

przez

Post Author: Marcin Pietrasik